school en toetsen

Veel ouders en leerkrachten vragen zich af waarom begrijpend lezen soms zo moeilijk is. Vooral kinderen met autisme kunnen vastlopen bij Cito-vragen en andere begrijpend-leestoetsen. Vaak gaat het niet om het technisch lezen, maar om het begrijpen van de bedoeling van een tekst, het herkennen van hoofd- en bijzaken en het leggen van verbanden. Op deze pagina lees je meer over veel gestelde vragen rondom school en toetsen. Zo krijg je antwoord op vragen als:

• Waarom zijn Cito-vragen voor begrijpend lezen vaak moeilijk?
• Waarom begrijpt mijn kind de tekst wel, maar niet de vragen?
• Hoe ontwikkelt begrijpend lezen zich in groep 5, 6, 7 en 8?
• Welke vaardigheden worden in iedere groep belangrijker?

Begrijpend lezen in groep 5

In groep 5 verschuift de aandacht steeds meer van technisch lezen naar het begrijpen van teksten. Kinderen leren niet alleen woorden correct lezen, maar ook nadenken over wat een schrijver wil vertellen. Ze ontdekken dat informatie niet altijd letterlijk wordt gegeven en dat zij soms zelf verbanden moeten leggen. Ook leren zij omgaan met verwijswoorden en eenvoudige conclusies trekken. De basis voor begrijpend lezen wordt in deze groep gelegd, waardoor kinderen stap voor stap leren om teksten beter te begrijpen.

Begrijpend lezen in groep 6

In groep 6 leren kinderen steeds meer nadenken over de opbouw van teksten. Ze ontdekken dat teksten bestaan uit verschillende alinea’s en dat iedere alinea een eigen functie heeft. Daarnaast leren zij verbanden leggen tussen zinnen en informatie ordenen. Ook maken zij kennis met verschillende tekstsoorten, zoals informatieve teksten en verhalen. Hierdoor krijgen zij meer inzicht in hoe teksten zijn opgebouwd en hoe informatie met elkaar samenhangt.

Begrijpend lezen in groep 7

In groep 7 wordt het steeds belangrijker om hoofd- en bijzaken van elkaar te onderscheiden. Kinderen leren beter samenvatten, verbanden leggen en de belangrijkste informatie herkennen. Ze oefenen met het trekken van conclusies en leren steeds beter begrijpen wat een schrijver bedoelt. Dit vraagt om overzicht en inzicht in de opbouw van een tekst. Omdat de teksten langer en ingewikkelder worden, is het belangrijk dat leerlingen leren om informatie gestructureerd te verwerken.

Begrijpend lezen in groep 8

In groep 8 speelt samenvatten een steeds grotere rol. Leerlingen moeten informatie selecteren, conclusies trekken en verschillende delen van een tekst met elkaar verbinden. Ook wordt er meer gevraagd van hun vermogen om hoofd- en bijzaken te onderscheiden en verbanden te herkennen. Deze vaardigheden zijn belangrijk voor de doorstroomtoets en vormen tegelijkertijd een goede voorbereiding op het voortgezet onderwijs. In groep 8 wordt verwacht dat leerlingen zelfstandig met langere en complexere teksten kunnen omgaan.

Waarom zijn Cito-vragen vaak moeilijk?

Veel Cito-vragen vragen meer dan alleen goed kunnen lezen. Een leerling moet informatie combineren, hoofd- en bijzaken onderscheiden, conclusies trekken en begrijpen wat een schrijver bedoelt. Vooral kinderen met autisme kunnen hierbij tegen extra uitdagingen aanlopen. Gelukkig zijn deze vaardigheden stap voor stap te oefenen via de BASS Methode,.

• Het antwoord staat vaak niet letterlijk in de tekst Bij veel Cito-vragen staat het antwoord niet letterlijk in één zin. Kinderen moeten informatie uit verschillende delen van de tekst combineren en daaruit een conclusie trekken. Voor sommige kinderen, en vooral voor kinderen met autisme, kan dit lastig zijn. Zij vertrouwen vaak op wat er letterlijk staat en vinden het moeilijk om informatie aan te vullen die niet expliciet genoemd wordt.
• Er zijn meerdere antwoorden die op elkaar lijken Meerkeuzevragen bevatten vaak antwoordmogelijkheden die allemaal een beetje waar lijken. Een kind moet dan bepalen welk antwoord het beste past bij de tekst. Dit vraagt om: verbanden leggen, hoofd- en bijzaken onderscheiden, vergelijken van informatie en begrijpen wat de vraag precies bedoelt. Daardoor kunnen kinderen gaan twijfelen, ook wanneer zij de tekst eigenlijk best goed begrijpen.
• Hoofd- en bijzaken onderscheiden is moeilijk Veel teksten bevatten veel informatie. Niet alles is even belangrijk. Bij Cito-vragen wordt vaak gevraagd naar de hoofdgedachte of de belangrijkste boodschap van een tekst. Kinderen die sterk gericht zijn op details, kunnen veel feiten onthouden, maar vinden het moeilijk om te bepalen welke informatie het belangrijkst is.
• Begrijpend lezen vraagt om context begrijpen. Bij veel vragen moet een leerling begrijpen wat een schrijver bedoelt, ook als dat niet letterlijk in de tekst staat. Voor kinderen met autisme vraagt dit vaak extra inspanning, omdat context en verborgen bedoelingen minder automatisch verwerkt worden.
• De vraag zelf kan moeilijker zijn dan de tekst! Soms is niet de tekst het probleem, maar de manier waarop de vraag gesteld wordt. Woorden als: “meest passend”en “belangrijkste reden” vragen om nadenken over betekenis en samenhang. Hierdoor kan een leerling vastlopen, terwijl hij of zij de tekst op zichzelf prima begrijpt.
• Tijdsdruk en spanning spelen ook een rol. Veel kinderen voelen spanning tijdens toetsen. Door tijdsdruk of onzekerheid kunnen zij minder goed nadenken en sneller twijfelen aan hun eerste antwoord.

Zijn Cito-vragen moeilijk omdat een kind niet slim genoeg is?

Nee. Moeite met begrijpend lezen zegt niets over intelligentie. Veel kinderen die vastlopen bij Cito-vragen kunnen technisch uitstekend lezen en zijn juist sterk in details, feiten en logisch denken. Begrijpend lezen vraagt echter ook om vaardigheden die minder zichtbaar zijn, zoals:

• context begrijpen;
• hoofd- en bijzaken onderscheiden;
• verbanden leggen;
• conclusies trekken;
• samenvatten.

Deze vaardigheden zijn vaak goed aan te leren.

Samenvatting

Cito-vragen voor begrijpend lezen zijn vaak moeilijk omdat het antwoord niet altijd letterlijk in de tekst staat. Kinderen moeten informatie combineren, hoofd- en bijzaken onderscheiden en begrijpen wat een schrijver bedoelt. Vooral kinderen met autisme kunnen hierbij extra uitdagingen ervaren. Met een rustige en gestructureerde aanpak zijn deze vaardigheden echter goed te oefenen.