Vaak gestelde vragen:
- Waarom begrijpt mijn kind met autisme de tekst niet, terwijl het wel goed kan lezen?
- Hoe kan ik een kind met autisme helpen bij begrijpend lezen?
- Welke methode werkt het beste voor begrijpend lezen bij autisme?
Waarom de BASS Methode?
- Wetenschappelijk onderbouwd
- Speciaal ontwikkeld voor kinderen met autisme
- Houd rekening met de issues waar kinderen met autisme last van kunnen hebben.
Waarom is begrijpend lezen vaak moeilijk bij kinderen met autisme?
Veel kinderen met autisme kunnen technisch goed lezen. Ze herkennen woorden snel, lezen vloeiend en maken weinig leesfouten. Toch betekent dit niet automatisch dat zij ook begrijpen wat zij lezen. Begrijpend lezen vraagt namelijk om veel meer dan alleen woorden kunnen ontcijferen. Een kind moet tijdens het lezen voortdurend verbanden leggen, informatie combineren, verwijswoorden herkennen en begrijpen wat de schrijver eigenlijk wil vertellen.
Wetenschappelijk onderzoek laat zien dat juist deze vaardigheden voor veel kinderen met autisme extra lastig zijn. Zij richten zich vaak sterk op details, waardoor het moeilijker wordt om losse zinnen samen te voegen tot één logisch geheel. Ook het gebruiken van voorkennis, het herkennen van de hoofdgedachte en het begrijpen van de context vragen om vaardigheden die niet vanzelfsprekend zijn. Vooral verhalen kunnen ingewikkeld zijn, omdat daarin regelmatig moet worden afgeleid wat personages denken, voelen of bedoelen zonder dat dit letterlijk in de tekst staat.
Dit betekent niet dat ieder kind met autisme dezelfde problemen ervaart. Autisme is een breed spectrum en de verschillen tussen kinderen zijn groot. Sommige kinderen hebben vooral moeite met verwijswoorden, terwijl anderen juist vastlopen op het leggen van verbanden of het begrijpen van figuurlijke taal. Daarom is het belangrijk om niet alleen naar de leesvaardigheid te kijken, maar vooral naar de manier waarop een kind informatie verwerkt tijdens het lezen.
Onderzoekers spreken regelmatig over kinderen die technisch goed lezen, maar opvallend veel moeite hebben met het begrijpen van de inhoud van een tekst. Juist bij deze groep kan de kloof tussen technisch lezen en begrijpend lezen groot zijn. Hierdoor wordt het probleem soms pas zichtbaar in hogere groepen van de basisschool, wanneer teksten langer worden en steeds meer vragen om inzicht, verbanden en interpretatie.
Wat zegt wetenschappelijk onderzoek over begrijpend lezen bij autisme?
De afgelopen jaren is veel onderzoek gedaan naar effectieve ondersteuning voor kinderen met autisme die moeite hebben met begrijpend lezen. Hoewel er geen aanpak bestaat die voor ieder kind hetzelfde resultaat geeft, zijn er wel verschillende vormen van begeleiding die positieve effecten laten zien.
Onderzoek laat zien dat kinderen vaak profiteren van duidelijke, stapsgewijze instructie waarbij strategieën expliciet worden uitgelegd en geoefend. Ook visuele ondersteuning kan helpen om de structuur van een tekst inzichtelijk te maken. Door verbanden zichtbaar te maken en informatie overzichtelijk te ordenen, wordt het gemakkelijker om de rode draad van een tekst te volgen.
Daarnaast blijkt gerichte aandacht voor verwijswoorden belangrijk. Woorden zoals hij, zij, het, deze en die lijken eenvoudig, maar kunnen voor kinderen met autisme veel verwarring veroorzaken wanneer niet direct duidelijk is naar wie of wat wordt verwezen. Door deze strategie bewust aan te leren, neemt het tekstbegrip vaak toe.
Ook het stellen van gerichte vragen tijdens het lezen blijkt waardevol. Niet alleen vragen waarop letterlijk een antwoord in de tekst staat, maar juist vragen die kinderen stimuleren om verbanden te leggen, conclusies te trekken en na te denken over de bedoeling van de schrijver. Recente onderzoeken laten daarnaast zien dat visualisatietechnieken, waarbij kinderen zich actief een voorstelling maken van wat zij lezen, het leesbegrip verder kunnen versterken.
Omdat geen twee kinderen met autisme hetzelfde zijn, benadrukken onderzoekers steeds opnieuw dat maatwerk noodzakelijk blijft. Een effectieve aanpak sluit aan bij de sterke kanten van het kind en biedt voldoende structuur, herhaling en duidelijke uitleg. De BASS Methode sluit hierop aan door kinderen stap voor stap te leren hoe zij context herkennen, verbanden leggen en de betekenis van een tekst beter kunnen begrijpen. Daarmee ligt de nadruk niet alleen op het lezen van woorden, maar vooral op het begrijpen van de boodschap achter de tekst.